De Europese Ombudsman heeft een onderzoek op eigen initiatief geopend om na te gaan hoe de Europese Commissie ervoor zorgt dat haar interacties met vertegenwoordigers van tabaksbelangen transparant zijn.

Om een overzicht van de situatie te krijgen, heeft de Ombudsman verzocht om inzage in documenten van de Commissie over alle interacties met tabakslobbyisten in 2020 en 2021, met inbegrip van verzoeken om toegang van het publiek tot documenten over dergelijke interacties.

Het onderzoek is een vervolg op eerdere initiatieven van de Ombudsman op dit gebied. In juli 2021 schreef de Europese Ombudsman Emily O’Reilly aan Commissievoorzitter Ursula von der Leyen om haar te herinneren aan de verplichtingen van de Commissie met betrekking tot interacties met de tabaksindustrie. In een eerder onderzoek van de Ombudsman, dat in december 2016 werd afgesloten, werd vastgesteld dat de Commissie haar verplichtingen niet nakwam.

Als partij bij het Kaderverdrag inzake tabaksontmoediging (FCTC) van de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) heeft de Commissie zich ertoe verbonden te voorkomen dat de tabaksindustrie negatieve gevolgen heeft voor het volksgezondheidsbeleid. Dit vereist onder meer dat de Commissie volledig en proactief transparant is over bijeenkomsten met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie.

De Commissie heeft sinds het vorige onderzoek van de Ombudsman enkele verbeteringen aangebracht: naast zijn afdeling Gezondheid en Voedselveiligheid (DG SANTE) publiceert zijn afdeling Belastingen en Douane (DG TAXUD) nu ook proactief informatie over interacties met belangenvertegenwoordigers van de tabaksindustrie.

Voor haar andere diensten maakt de Commissie echter niet proactief details openbaar over vergaderingen die plaatsvinden onder het niveau van directeuren-generaal.

De Commissie zal naar verwachting aanvullende maatregelen ter bestrijding van tabaksgebruik voorstellen in het kader van haar toezegging om in het kader van het Europees kankerbestrijdingsplan een “tabaksvrije generatie” tot stand te brengen, en dergelijke maatregelen zullen waarschijnlijk worden onderworpen aan lobbyactiviteiten van de tabaksindustrie. Als niet wordt gezorgd voor een goede proactieve transparantie van de interacties met vertegenwoordigers van de tabaksindustrie, kan dit het volledige publieke toezicht ondermijnen, dat op grond van de FCTC vereist is.

In het kader van het huidige onderzoek heeft de Ombudsman ook gevraagd om alle interne richtsnoeren die aan het personeel van de Commissie zijn gegeven, te inspecteren.  De Commissie is verzocht binnen twee maanden te antwoorden.