Η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια κίνησε αυτεπάγγελτη έρευνα για να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διασφαλίζει τη διαφάνεια των αλληλεπιδράσεών της με τους εκπροσώπους συμφερόντων στον τομέα του καπνού.

Για να σχηματίσει μια γενική εικόνα της κατάστασης, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε να επιθεωρήσει τα έγγραφα που έχει στην κατοχή της η Επιτροπή σχετικά με όλες τις αλληλεπιδράσεις με εκπροσώπους ομάδων συμφερόντων στον τομέα του καπνού το 2020 και το 2021, συμπεριλαμβανομένων των αιτημάτων για πρόσβαση του κοινού σε έγγραφα που αφορούν τις εν λόγω αλληλεπιδράσεις.

Η έρευνα αποτελεί συνέχεια προηγούμενων πρωτοβουλιών του Διαμεσολαβητή στον τομέα αυτό. Τον Ιούλιο του 2021 η Ευρωπαία Διαμεσολαβήτρια Emily O’Reilly απέστειλε επιστολή στην Πρόεδρο της Επιτροπής Ursula von der Leyen για να της υπενθυμίσει τις υποχρεώσεις της Επιτροπής όσον αφορά τις αλληλεπιδράσεις με την καπνοβιομηχανία. Σε προηγούμενη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας, η οποία ολοκληρώθηκε τον Δεκέμβριο του 2016, διαπιστώθηκε ότι η Επιτροπή δεν εκπλήρωνε τις υποχρεώσεις της.

Ως συμβαλλόμενο μέρος της σύμβασης-πλαισίου για τον έλεγχο του καπνού (ΣΠΕΚ) της Παγκόσμιας Οργάνωσης Υγείας (ΠΟΥ), η Επιτροπή έχει δεσμευτεί να αποτρέψει τον αρνητικό αντίκτυπο της καπνοβιομηχανίας στις πολιτικές για τη δημόσια υγεία. Μεταξύ άλλων, αυτό απαιτεί από την Επιτροπή να είναι πλήρως και προορατικά διαφανής όσον αφορά τις συναντήσεις με εκπροσώπους της καπνοβιομηχανίας.

Η Επιτροπή έχει επιφέρει ορισμένες βελτιώσεις μετά την προηγούμενη έρευνα της Διαμεσολαβήτριας: εκτός από την υπηρεσία της για την υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων (ΓΔ SANTE), η υπηρεσία της για τη φορολογία και τα τελωνεία (ΓΔ TAXUD) δημοσιεύει πλέον προορατικά πληροφορίες σχετικά με τις αλληλεπιδράσεις με εκπροσώπους συμφερόντων της καπνοβιομηχανίας.

Ωστόσο, για τις άλλες υπηρεσίες της, η Επιτροπή δεν δημοσιοποιεί προορατικά λεπτομέρειες σχετικά με τις συνεδριάσεις που πραγματοποιούνται κάτω από το επίπεδο των γενικών διευθυντών.

Η Επιτροπή αναμένεται να προτείνει πρόσθετα μέτρα για τον έλεγχο του καπνού, στο πλαίσιο της δέσμευσής της για την επίτευξη μιας «γενιάς χωρίς καπνό» στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού σχεδίου για την καταπολέμηση του καρκίνου, και τα μέτρα αυτά ενδέχεται να αποτελέσουν αντικείμενο άσκησης πίεσης από την καπνοβιομηχανία. Η μη παροχή κατάλληλης προορατικής διαφάνειας για τυχόν αλληλεπιδράσεις με εκπροσώπους της καπνοβιομηχανίας θα μπορούσε να υπονομεύσει τον πλήρη δημόσιο έλεγχο, ο οποίος απαιτείται βάσει της ΣΠΕΚ.

Στο πλαίσιο της τρέχουσας έρευνας, η Διαμεσολαβήτρια ζήτησε επίσης να επιθεωρήσει κάθε εσωτερική καθοδήγηση που έχει δοθεί στο προσωπικό της Επιτροπής.  Η Επιτροπή κλήθηκε να απαντήσει εντός δύο μηνών.